صفحه_اصلی
 
پرتال اصلی
آمل
۱۳۹۸ جمعه ۱۵ آذر
height=29px
مشكلات و چالش هاي آب در شهرهاي بحران دار
height=29px

مشكلات و چالش هاي آب در شهرهاي بحران دار
چكيده
بحران رخدادي نابهنگام وگاه غيرقابل پيش بيني است كه شدت و ميزان آن از حد معمول بيشتر است. بحران بر دو گونه مي باشد: بحران طبيعي و بحران انسان ساخت.
ما در اين بررسي به موضوع بحران اسان ساخت مي پردازيم چرا كه غالب بحرانها ي طبيعي از تاثير انسان در ايجاد آن نشات مي گيرد
درك اين موضوع نيازبه بررسي عوامل مختلف داشته كه از حوصله اين نوشتار است چراكه وقتي در خصوص علوم طبيعي كنكاش ميگردد راهي جز حس و تجربه نخواهد بود و ارتباط دادن آن با علوم انساني قدري مشكل و گاها غير قابل درك خواهد بود.
دربررسي دلايل بحران آب شرب در شهرها عموما به مسئله خشكسالي و يا كاهش سطح طراز آب زير زميني مرتبط مي دانند و براي مقابله با آن مهمترين عامل را در صرفه جوئي عنوان وليكن مسائل مهمتري  وجودداشته كه جز با مشاهدات عيني عملا غير قابل شناسائي مي باشد اين عوامل عبارتند از:
1.    هدررفت آب و عدم امكان تعين مقدار و موقعيت آن
2.    سرعت كم آب در شبكه و مشكل افزايش ته نشست رسوب
3.    استفاده مستقيم پمپ ازشبكه
4.    ورود آب هاي آلوده به شبكه ناشي از قطع آب
5.    عدم قرائت كنتور در مصرف زير 5%
6.    سطح توقع خدمات به مشترك و افزايش تقاضا
7.    مخزن دخيره واحدها و مشكلات نگهداري آن
8.    استفاده از چاههاي سطحي در تامين آب مورد نياز توسط مشتركين براي جبران كمبود
9.    گرايش نصب سيستم هاي تصفيه خانگي توسط مشتركين
10.    عدم ثبت ميزان مصرف واقعي ناشي از تاثيرورود هوا به كنتورهاي خانگي  
11.    مشكلات وصول آب بهاو تمكين درپرداخت   
12.    شرايط آسان دراخذ انشعابات غير مجازناشي از فشار ضعيف شبكه
13.    قطع ووصل مكررآب وامكان ورود هوا در شبكه و پيامدهاي ناشي از قطع آب وعدم ثبت واقعي كنتورها
14.    توزيع نامناسب آب و ضرروت ايجاد زونهاي مختلف  تزريق آب ناشي از فشار بسيار كم خروجي ايستگاه هاي پمپاژ
ما در اين مقاله تلاش داريم تاثيرات بحران آب را در پيرامون محيط وابسته به آن در سطحوح مختلف تحليل و در پايان راهكارهاي عملياتي مورد نياز در همان شرايط ارائه دهيم اگرچه در خروج از حالت بحران كليه مسائل فوق برطرف خواهد شد وليكن اين مي توان در افزايش تجاربمان در برخورد با شرايط سخت كمك نمايد بطور كلي ميتوانيم اين شعار را سرلوحه كاري خود قرار داده كه "بحران يك فرصت است" واين فرصت ها در جهت رشد توسعه و نظام بخشي به محيط كاري بايد استفاده حداكثر شود
مقدمه

وقتي شرايط به گونه اي گردد كه امكان ارائه خدمات با شرايط موجود در حالت معمول مقدور نباشد مسئله بحران چهره خود را آشكار مي نمايد و اين عمل ميتواند بصورت ناگهاني ويا تدريجي باشد.
در مبحث آبرساني بحران جداي از شرايط ناگهاني در قطع كامل خدمات رساني ناشي از اتقاقات در تاسيسات ناشي از رخداد هاي انساني يا طبيعي و غير منتظره عموما بصورت تدريجي رخ مي دهد اگر چه كه در اين شرايط ميتوان سناريوي رخداد را تعريف و با انجام مانورهاي در شرايط معمول در ايجاد بحران جلو گيري بعمل آورد.
با توجه به اينكه هدف تاثير بحران در محيط مجاور خود مدنظر مي باشد ما ازبررسي حالت هاي آن صرف نظر و صرفا به اين مقوله كه يك حركت تدريجي وآشكار بسمت آن است بررسي و راهكارهاي مقابله با آن را در اين شريط سخت مورد تحليل قرار خواهيم داد.
عوامل بسياري در ايجاد بحران تدريجي اب در شهرها موثرند . مسائلي نظير اجتماعي ناشي از مخالفت آگاهانه يا نا آگاهانه مردمي در عدم بهره برداري منابع آب و يا اتنقال آن ويا اقتصادي در افزايش قيمت تمام شده و يا مديريتي در ضعف بكارگيري از امكانات و خيلي از موارد ديگر كه اصولا مي تواند با استفاده از روشهاي مديريت استراتژيكي مورد بحث و تحليل قرار داد.
ما دراين مبحث فرض براين خواهيم گرفت كه تمامي راهكارها در خروج از بحران انديشيده شده و ورود به اين مرحله ناگزير بوده و تا ايجاد شرايط خروج از اين حالت بايد درمديريت و نگهداري صحيح از آن  شرايط تمهيداتي انديشيده گردد.
رخداد هاي زيادي در ايجاد و تاثيرات شرايط بحران وجود دارد ما در اين مقاله با استفاده از تجارب بعمل ازشهرهاي بحران دار تلاش مي كنيم اين تاثيرات شناسائي و براي حل مشكل آن راهكارهاي ارائه شود كه اميد مي رود مورد استفاده قرار گيرد
تاثيرات بحران آب

اين تاثيرات بترتيبي كه  در زير خواهد آمد بنحوي جداگانه ويا وابسته در مديريت و مهار بحران مرتبط مي باشد لذا لازمه آن شناخت و بررسي علل آن بوده تا راه حلي براي آن تجويز نمود
1.    هدررفت آب و عدم امكان تعين مقدار و موقعيت آن
مشكل : در شهرهاي با بحران آب در شبكه از مسائل با اهميت ميزان هدررفت آب مي باشد.اين شبكه ها بعلل عدم برخورداري از فشار لازم از محل شكستگي ها و اتصالات  ناشي از عوامل خارجي يا نشست طبيعي زمين سبب خروج آب و جذب لايه هاي زمين بدون هيجگونه آثاري در سطح زمين مي گردد . اين مشكل با سهل انگاري و عدم دقت در تعميرات مضاعف شده بطوريكه تعداد آن بدليل عدم امكان شناسائي در طول سالها انباشته ميگردد

راه حل : تشخيص اين اتفاقات صرفا با كاهش فشارآب و يا نفوذ آب زيرزميني به داخل شبكه (در شهرهاي كه داراي سطح زيرزميني بالاباشد ) شناسائي مي گردد كه دراين صورت جز تعويض بخش ازشبكه راهي ديگري وجود نخواهد داشت و اين كار با بررسي محلي از شبكه و فشارسنجي آن ويا نفوذ آب زيرزميني و تغيير كيفيت آب مصرفي مشتركين طي تماسهاي كه صورت ميگيرد و آزمايشاتي كه به عمل خواهد آورد صورت مي پذيرد. ضمنا در اين شرايط دستگاههاي نشت ياب نيز بعلت فشار ضعيف درشبكه فاقد كارائي مي باشند .
نكته مهم اينكه عواملي كه منجر به هدر رفت ميگردد بايد دقيقا مورد نظارت و كنترل قرار گيرد تا سهل انگاري صورت نگيرد و اين موضوع چنانچه با ديدگاه ساده انديشي و عدم توجه و اهميت مديران شبكه توام باشد ضربات سنگين تري در ايجاد هدر رفت خواهد زد.

از مسائل مهم در شناسائي اين شبكه ها كه داراي هدررفت بالا ميباشد عدم تغييرات فشار در شرايط حداقل و حداكثر مصرف روزانه ميباشد.بررسي اين موضوع براي شهرهاي بحران دار كاملا محسوس بوده واين شايد آبگيري مخازن در واحدهاي مسكوني در ساعات كم تقاضا مطرح گردد وليكن با بررسي نياز آبي و مقدارتامين آب اين شبكه ها قابل بررسي مي باشد  
2.    سرعت كم آب در شبكه و مشكل افزايش ته نشست رسوب
مشكل : عدم تزريق كافي آب به شبكه ويا فشار كم خروجي ايستگاههاي پمپاژ وتقاضاي بالا ي آب در شبكه سبب كاهش فشار كه بطور معمول كاهش سرعت جريان آب در شبكه را بهمراه دارد
با كاهش سرعت جريان آب درشبكه فرصت كافي براي ته نشست املاح ناشي ازاثرات كلر براملاح موجود در آب و ساير رسوبات ريز دانه كه بنا به عوامل مختلف وارد شبكه ميگردندايجاد ميگردد.با تجمع اين رسوبات در شبكه و از طرفي عدم شستشو ي آن در طول زمان ناشي ازكم آبي مشكلاتي براي كيفيت آب تحويلي براي مشتركين ايجاد ميكند و از طرفي با هرگونه تغييرات در سرعت آب حجم زيادي از اين رسوبات وارد كنتور هاي مصرف كنندگان خواهد شد
راه حل : با توجه با اينكه شستشوي اينگونه شبكه ها نياز به روش و ابزار آلات خاص در ايجاد فشار مصنوعي وبا هزينه بالا مي باشد غالبا از اجراي آن صرف نظر ميگردد.از طرفي درساعات كم مصرف نيز برخي از مشتركين كه در روز از امكان دريافت آب نداشته اند در حال پركردن مخزن مي باشند شرايطي و يا زماني براي شستشوي شبكه فراهم نمي گردد.
نصب شيرهاي تخليه در انتهاي شبكه ويا مسير نهرها قدم اول اجراي كارمي باشددر مرحله بعدي در زمان كاهش تقاضا (فصل زمستان)وبا انسداد مسير هاي آبرساني و هدايت آب به محدوده مورد نظربراي مدت محدود تا حدي امكان شسشتشو فراهم ميسازد اگر چه در تامين آب براي ايجاد فشار مصنوعي به شبكه از مشكلات و افزايش هزينه محصوب ميگردد 
3.     استفاده مستقيم پمپ ازشبكه

مشكل : كاهش فشار آب در شبكه مصرف كنندگان را وادار به نصب پمپ هاي سانتريفوژ خانگي براي تامين آب و فشار ميكند اين موضوع مشكلات ذيل در شبكه ايجاد ميكند كه عبارتند از :
1.    كاهش فشار و قطع آب واحدهاي ديگر
2.    افزايش هزينه هاي مصرف كنندگان
3.    عدم امكان آبرساني در شرايط زماني افزايش تقاضا
4.    امكان ورود آب هاي آلوده سطحي به داخل شبكه (در مكانهاي كه سطح آب زير زميني بالا داشته باشد)
5.    افزايش استحلاك و خرابي كنتورها
6.    افزايش هدررفت در بخش كنتور هاي خراب
راه حل :با توجه اهتمام كليه مشتركين در بكارگيري پمپ و عدم تمايل از مخزن ذخيزه براي استفاده آن در ساعات پر مصرف و يا برداشت مداوم آب توسط پمپ از شبكه به مخزن ها در واحدهاي پر مصرف سبب كاهش شديد فشار شبكه شده كه حتي امكان برخورد براي حذف پمپ را نمي دهد.چون كار جمع آوري پمپ ها جمعي بوده و جز با افزايش فشار شبكه  در عمل امكان پذير نمي باشد تنها راه حل مشكل افزايش اطلاعات و فرهنگ مصرف كنندگان درمصرف و استفاده آب از مخزن در روز و تكميل آن درشب  ميباشد كه اينكار سبب افزايش نسبي فشار و استفاده ثقلي اب به مخزن آب واحدها منتهي خواهد شد 
4.    ورود آب هاي آلوده به شبكه ناشي از قطع آب
مشكل : با كاهش فشار آب در شبكه يا قطع آن براي مناطقي كه سطح آب زير زميني بالاي دارند مانند شهرهاي ساحلي سبب ورود آب سطحي آلوده به شبكه خصوصا اين كه مشتركين براي تامين آب خود از پمپ مستقيم به شبكه مورد بهره برداري قرار ميدهند ميگردد

راه حل : بررسي و شناسائي اين آب ها باروش فيزيكي (بو و طعم و رسوب برجاي مانده )و شيميائي (كلرسنجي ، آزمايشات ميكروبي و شيميائي) قابل انجام ميباشد بهر طريق همانطور كه ياد آورگرديد چنانچه مشكل صرفا يك انشعاب باشد قابل ترميم وليكن چنانچه اعتراض جمعي از مشتركين كه از اين شبكه مورد بهره برداي قرار ميدهند باشد بايد نسبت به مكان يابي آن اقدام ودر صورت عدم نتيجه نسبت به اصلاح شبكه آن بايد اقدام نمود و در اين شرايط است كه ميزان كلر باقيمانده نقش خورد را ايفا خواهد نمود
5.     عدم قرائت كنتور در مصرف زير 5%
مشكل : در شرايطي كه در شهرهاي بحران دار آب بطور ثقلي (بدون استفاده از پمپ) وارد مخزن دخيره مشترك ميگردد در اينصورت بعلت سطح زياد مخزن و باز شدن بسيار كم فلوتر آن جريان آب از شبكه بطور خفيف برقرار ميگردد كه اين جريان قابل ثبت در كنتور نمي باشد و اين موضوع مي تواند از عوامل هدر رفت محسوب گردد

راه حل : استفاده از مخازن عمومي با سطح مقطع كمتر پيشنهاد ميگردد كه عموما در ميزان فضاي اشغالي باصرفه خواهد بود 
6.     سطح توقع خدمات به مشترك و افزايش تقاضا
مشكل : با نظر به اينكه  آب موجوددراينگونه شبكه ها گاها در برخي از ساعات روز كاملا قطع ميباشد در صورت هرگونه افزايش  فشار آب موجبات افزايش سطح توقع وگاها عدم استفاده از مخزن ذخيره انجاميده و اين موضوع باافزايش تعداد  واحدها ي برداشت كننده مستقيم آب از شبكه سبب قطع آب در ساعات پر مصرف ميگردد كه در اينصورت ميزان تماسهاي قطع آب افزايش خواهد يافت بديعهيست اين مشكل با استفاده مجدد مخزن ذخيره بتدريج حل خواهد شد وچنانچه تغييري در ميزان آب تحويلي به شبكه صورت نگيرد مجددا سيكل مذكور ايجاد خواهد شد
ازطرفي با كاهش فشار يا ساعات قطعي آب سبب عدم امكان ذخيره مشترك در سعات كم مصرف شده و اين موضوع چنانچه تداوم داشته باشد شرايط به مرزبحران و انتقال آب توسط تانكرها نزديكتر ميگردد بديعهيست جبران و حل اين مشكل تا برخورداري آب به آخرين مشترك چندين روز به دراز خواهد يافت اين درحاليست كه قطع آب ممكن است دريك يا دو روز صورت گرفته باشد به عبارتي ديگر به ازاي هرروز قطع آب يك مشترك جبران آن به توان دو روزهاي قطع شده بطول خواهد انجاميد.

راه حل : ثبات ميزان آب تحويلي به شبكه و عدم هرگونه تغييرات آن حتي قطع آب درزمان اتفاقات   
7.     مخزن دخيره واحدها و مشكلات نگهداري آن
 
مشكل : تعيين حجم مخزن ذخيره ارتباط مستقيم به ميزان ساعات قطع آب و حجم آب مورد نياز مشتركين دارد بهر طريق كاهش ظرفيت آب و قطع طولاني آب در شبكه از معضلات اساسي از شبكه ها مي باشدكه بدليل عامل اقتصادي ويا عدم امكان ذخيره آب مورد نياز سبب تماسهاي مكرر مشتركين خواهد شد
از مورد مهم مخازن ذخيره عدم پوشش ويا تابش نور خصوصا در مخازن هاي پلي اتيلني شفاف مي باشداين مخازن در چنين شرايطي سبب رشد جلبك و باكتري وكاهش كيفيت اب ميگردد
راه حل :  نياز به آموزش و راهنمائي مصرف كنندگان در شستشوي مداوم و پوشش اين مخازن دارد
8.     استفاده از چاههاي سطحي در تامين آب مورد نياز توسط مشتركين براي جبران كمبود
 
مشكل : در شهرهاي كه سطح آب زيرزميني بالا باشد مشتركين براي حل بخشي از نياز هاي آب خود اقدام به حفر چاههاي خانكي و كم عمق مي نمايند اين چاهها بعلت بهره برداي از آب هاي آلوده سطحي و با كيفين نامناسب سبب ايجاد بيماريها و چنانچه به شبكه داخلي شرب نيز متصل گردد چه بسا بعلت خرابي شيرهاي يكطرفه وارد شبكه توزيع آب شهري خواهد شد و كه در اينصورت نارضايتي هاي عمومي در منطقه مذكور را بدنبل خواهد داشت
راه حل :  جداسازي كامل _حتي با استفاده از شير قطع و وصل)شبكه آب شهري با شبكه از آب چاه كه صرفا براي شستشو تامين ميگردد
9.     گرايش نصب سيستم هاي تصفيه خانگي توسط مشتركين
مشكل : با تبليقات شركت هاي توليد كننده دستگاههاي تصفيه آب خانگي و از طرفي احساس بو يا طعم خاص آب شهري مشتركين را برآن مي دارد تا ازاين سيستمها نصب و مورد بهره برداي قرار دهند از آنجائيكه اين تجهيزات سبب حدف عناصر مفيد و مورد نياز بدن در آب ميگردد در بلند مدت مشكلاتي براي آنها ايجاد خواهد نمود خصوصا اينكه اين دستگاهها براي چاههاي جاذب نصب شده باشند و شبكه آب شهري كه از استانداردهاي لازم نيز برخورداراست نيز ازآن استفاده شود
 
راه حل :  عدم استفاده از اينگونه دستگاهها در مسير شبكه آب شهري
10.    عدم ثبت ميزان مصرف واقعي ناشي از تاثيرورود هوا به كنتورهاي خانگي 
مشكل : قطع ووصل آب در شبكه خصوصا در شرايطي كه برنامه زمان بندي در شبكه اجرا شود سبب افزايش ناگهاني فشار آب وانتقال هواي موجود در شبكه بسمت كنتورهاي خانگي صورت مي گيرد اگرچه اين موضوع در كيفيت آب تحويلي در لحاظات اوليه ورود آب موثر بوده و گاها منجر به افزايش ثبت ميزان مصرفي در كنتور مي انجامد و با افزايش رقم صورت حساب موجبات اعتراض مشتركين را بهمراه مي آورد
راه حل : تزريق ثابت آب به شبكه و جلو گيري از تغييرات  
11.    مشكلات وصول آب بهاو تمكين درپرداخت  
مشكل : قطع آب و استفاده از تجهيزات جانبي مانند پمپ و مخزن ذخيره و نيز افزايش پرداختي برق بهاء و ازطرفي ذخيره آب در ساعات كم مصرف (نيمه شب) از عواملي هستند كه رغبت مشتركين را در پرداخت هزينه اب بهاء جلو گيري مي كند .
راه حل : افزايش فرهنگ و اطلاعات مشتركين در باز كردن مشكلات تامين آب و لزوم پرداخت جداقل آب مصرف شده
12.    شرايط آسان دراخذ انشعابات غير مجازناشي از فشار ضعيف شبكه
مشكل : كاهش فشار شبكه و امكان اخذ انشعاب با ابزار ساده و غير فني از عوامل شيوع انشعابات غير مجاز توسط متخلفين ميباشد
راه حل : اين گونه شبكه ها اصولا تعداد وصل غير مجاز بسيار زياد بوده و صرفا از طريق پيمايش قابل شناسائي مي باشند
13.    قطع ووصل مكررآب وامكان ورود هوا در شبكه و پيامدهاي ناشي از قطع آب وعدم ثبت واقعي كنتورها
 
مشكل : از معضلات شبكه هاي بحران دار ورود هوا به شبكه در زمان قطع و يا كاهش فشار در شبكه در زمان اوج مصرف مي باشد
تجمع هوا در شبكه وتجمع آن در بالاترين نقطه نظير پل ها و برآمدگي ها از مشكلات مي باشد كه بعلت فشار ضعيف خارج نشده و عملا سبب كاهش ظرفيت آن ميگردد اين هوا طي قطع ووصل آب در جريان روز در شبكه ايجاد ميگردد
 
راه حل : نصب شيرهوا در اين نقاط از شبكه بايد در دستور كار قرار گيرد
14.    توزيع نامناسب آب و ضرروت ايجاد زونهاي مختلف  تزريق آب ناشي از فشار بسيار كم خروجي ايستگاه هاي پمپاژ
   مشكل : در شبكه هاي كه شرايط بحران در توزيع آب دارند از مسائل اساسي انتقال آب در دورترين نقطه از محل تزريق مي باشد . با توجه به فشار بسيار كم تزريق (زير يك اتمسفر) و برداشت بالاي آب توسط پمپ در مسير همانند يك كانال عمل نموده و اين موضوع دسترسي به آب توسط آخرين مشترك را مشكل مي سازد واين مصرف كنندگان در شرايطي كه تقاضا در شبكه كم باشد در اوايل صبحدم امكان برداشت صرفا براي ذخيره دارند
راه حل : براي حل مشكل موارد ذيل با تجربياتي كه بدست آمده پيشنهاد ميگردد:
1.    زون بندي شبكه از ديدگاه افزايش محل تزريق براي كوتاه نمودن مسير آبرساني از محل تزريق تا برداشت
2.    استفاده از خطوط انتقال با قطر بالا وتنظيم شير هاي برداشت از آن (بايد توجه كرد كه شيرهاي موجود درخط انتقال كاملا تا انتهاي شبكه باز باشد.)
نتايج
آنچه در مطالب بالا آمده مربوط به عوارض بحران آب در شبكه آبرساني ميباشد كه چنانچه در اين شرايط سخت امكان مديريت صحيح صورت گيرد در اينصورت آن يك فرصتي براي او در شرايط عالي در خارج از مرز بحران بهمراه خواهد داشت.
تلاشها قبل اينكه به چالش ها متوجه گردد كه اصولا در زمان و شرايط خاص بوجود مي آيد بايد براي خروج از آن صورت گيرد. اگر چه كه اين فرصت بوجود آمده مي تواند نتايج و تجربيات بسيار خوبي عايد سازمان نمايد.
جستجو در منابع و روشهاي جديد واستفاده از تكنولوژي در هر شرايطي مي تواند راهگشا باشد بشرطي اينكه مديريت خوب در آن صورت گيرد
تعداد بازدید : 1635
تاریخ: 1395/02/27
بازگشت

height=6px
height=6px
/
تعداد بازدیدکنندگان امروز 4 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 9 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 13775 تعداد کاربران بر خط 9 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
/
Copyright © 2011. abfa-mazandaran.ir. All rights reservedسال رونق تولیداستفاده از مطالب سایت با ذکر منبع مجاز می باشد
Powered by DorsaPortal